Voorouders en de generaties van de toekomst

Op het IUCN-congres is er een houten tunnel met inscriptie: ‘Générations Nature’. Eerst dacht ik dat het om ‘Générations Future’ ging, maar beide gaan hand in hand. Zonder een niet te heet klimaat en de nodige biodiversiteit is er geen toekomst voor de volgende generaties.

Als ambassadeur van de ‘Grootouders voor het klimaat’ ben ik het boek van Roman Krznaric aan’t lezen: ‘De goede voorouder. Langetermijndenken voor een kortetermijnwereld’, Ten Have, 2021.

Boeiende lectuur in deze verwarrende tijden met opwarming van de aarde en uitdoven van veel biodiversiteit. Tegen 2050 dreigen 1 miljoen van de 8 miljoen gekende wezens, planten en dieren, uit te sterven.

Op dit congres is dus niet alleen de bedrijfswereld aan zet, maar zijn er ook vele initiatieven om vogels, planten, habitats en ecosystemen te beschermen. Er is veel aandacht voor het leven in de oceanen en in de Middellandse Zee. De Europese Commissie is prominent aanwezig met haar ‘Natura 2000’ en andere projecten. De Franse overheid pakt ook met heel wat plannen uit. De Russische Ambassade, Zuid-Korea, Peru, Hawaï, Centraal-Afrika, West-Afrika, en zovele andere zijn present. Een centrale ruimte heeft de welluidende naam ‘Post-2020 partnership pavilion’.

Toekomstige generaties

Buiten en in een aparte hal is een heel dorp opgebouwd voor kinderen en jongeren, de volgende generatie. De stad Marseille is hier sterk aanwezig, alsook de bredere Provence, de Alpen en Côte d’Azur. Het is een verademing om hier als voorouder rond te kuieren en de kinderen leergierig te zien genieten. Het doet me denken aan de film van Louise Amand, die we hier nu draaien. Daarin zegt een sojaboer, die zoals vele boeren van de zuidelijke deelstaat Paraná noordelijker is opgeschoven om te ontbossen en meer land in te pikken. Hij uit zich wat vertwijfeld: “Wij zijn de generatie die ontbosten. De volgende generatie zal herbebossen en met agro-ecologie bezig zijn”. Hij beseft dat hij een wat rare voorouder was en is.

Het blijft wel vreemd dat bij de sponsors multinationals zitten zoals BNP Paribas, Nutella en nog andere discutabele bedrijven. BNP Fortis Paribas behoort tot de banken die de laatste jaren het meest in fossiele brandstoffen hebben geïnvesteerd. Nutella is een grote gebruiker van palmolie en zo mee verantwoordelijk voor de ontbossing in Zuid-Oost Azië. Zoals in het grootste deel van de cacaosector wordt hen ook kinderarbeid aangewreven.

Bezetting in Brasília

Ik schrijf deze overweging op 7 september, de nationale feestdag in Brazilië. Op die dag werd Brazilië eind 19e eeuw onafhankelijk van Portugal. Onafhankelijk? Zo’n land blijft natuurlijk afhankelijk van de BNP’s en Nutella’s van deze wereld. President Bolsonaro geeft hen ruim baan. En nu gaat hij nog een stap verder. Op een Trumpiaanse wijze riep al weken op om 7 september het parlement en het Hoog Gerechtshof te bezetten. Omdat het gerecht en het parlement hem niet willen volgen om de verkiezingssysteem te veranderen. Brasília is bezet gebied, maar in vele hoofdsteden van de deelstaten hebben de winkeliers en banken ook hun voorgevels dichtgetimmerd. Op vele wegen in het land blokkeren vrachtwagens het verkeer. De dreiging is nationaal.

Jair Messias Bolsonaro begint te vrezen voor zijn herverkiezing. Zijn achterban? Die is serieus gezakt naar minder dan 27 % van de bevolking, maar het leger, de (internationale) agro-industrie met vooral de grote sojaboeren en de conservatieve Pinksterkerken komen massaal op straat. Om hun valse messias te steunen. Het land is in recessie met hoge inflatie en hoge werkloosheid. Alles wordt duurder en er zijn al ongeveer 600.000 Coviddoden. Genocide en ecocide worden hem verweten. Hij staat alleszins niet in de lijn van de ‘goede voorouders’.

Gelukkig zijn er heel wat Brazilianen met het hart op de juiste plaats. Zo organiseren sociale bewegingen vandaag ook in meer dan 200 steden marsen en dat voor de 27ste keer. Het gaat om de ‘Grito dos excluidos’/’De kreet van de uitgeslotenen’. In de context van polarisatie, haat en honderdduizenden Coviddoden, is hun thema: ‘Leven op de eerste plaats’. Van 7 tot 11 september (Cerradodag) vindt ook in Brasília de tweede mars plaats van inheemse vrouwen. Zij hebben een gevuld programma en willen niet het geweld van de tegenstrevers overnemen.

Er zijn vele redenen om pessimist te zijn, maar hoop houdt ons recht. Zullen uiteindelijk de goede voorouders het halen? Vele vrouwen-voorouders zijn de voortrekkers van verandering. Niet alleen de vrouwen in Brasília, maar ook de vele vrouwen hier op dit congres getuigen ervan.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Mét de natuur leven en werken IUCN-wereldcongres in Marseille

Op uitnodiging van een Braziliaanse NGO ISPN (Instituto Sociedade População Natureza) staat Wervel met een gezamenlijke Cerradostand op het congres van IUCN (International Union for Conservation of Nature) in Marseille.

IUCN was in’t verleden voor NGO’s en sociale bewegingen bij de ‘bad guys’, de strenge ‘conversationists’: natuurparken oprichten en geen mensen meer toelaten. Gelukkig is de visie in de loop der jaren geëvolueerd. Ja, heel kwetsbare gebieden moeten we beschermen. Dan kan het zinvol zijn om mensen buiten te houden, zoals wij in het broedseizoen liever niemand in een natuurreservaat hebben. Maar wat bijvoorbeeld de Amazone en de Cerrado betreft: de inheemse volkeren en traditionele gemeenschappen zijn de beste behoeders van de ecosystemen. Zij leven en werken niet tegen, maar mét de natuur. Daarom is’t zo dramatisch dat de Braziliaanse regering nu de reservas van inheemse volkeren wil binnenbreken voor mijnbouw en allerlei andere vormen van ontginning. Dat is niet alleen een ramp voor deze volkeren, maar ook voor het klimaat, de biodiversiteit en heel de mensheid.

Greenwashing?

Ik hoor deze dagen niet alleen spreken over natuurbehoud, maar ook over sociale rechtvaardigheid, herverdeling, mensenrechten.

Het congres komt in de buurt van de ‘integrale ecologie’ van Paus Franciscus in zijn ecologische encycliek “ ‘Laudato si’ “. Tussen de vele stands en sessies vind je dan ook ‘Église verte’, een Franse zusterorganisatie van ons Vlaamse Ecokerk. De katholieke klimaatbeweging heeft zich zelfs onlangs omgedoopt in Laudato si’ Movement.

Onze stand staat pal tegenover de conferentieruimte van Capitals Coalition en wat verder CFA (Conservation Finance Alliance). Daar mijn collega Wervelvrijwilliger Louise Amand werkt voor die Capitals Coalition, ben ik wel benieuwd en neem aan enkele sessies deel. Ik moet oppassen dat ik niet meteen mijn stekels opsteek, want het gaat om bedrijven en multinationals die klimaatwerk, natuur en biodiversiteit willen integreren. Greenwashing komt dus vlug om de hoek kijken, als je achterdochtig op een NGO-stoel zit. Het woord ‘kapitalisme’ hoor ik dan ook niet meteen vallen.

In één sessie spreekt een topvrouw van Danone. Ze stelt dat het voedselsysteem 30 % van de CO2-uitstoot oplevert, dat de landbouw 70 % van het beschikbare zoete water opgebruikt en voor 80 % verantwoordelijk is voor de ontbossing. Daarom is het hoogdringend voor: ‘Transforming the food system’ (ja, alles is hier in ‘t Engels!). Er is onnoemlijk veel natuurvernietiging, klimaatverandering en ongelijkheid met dit economisch systeem. Daarom moeten dringend de criteria voor succes veranderd worden, de conversatie moet veranderen, de regels en het systeem. We moeten met zijn allen naar een ‘regeneratieve landbouw’ klinkt hier regelmatig op het congres.

‘Capitals coalition’ staat voor ‘natuurlijk kapitaal, sociaal kapitaal (netwerking), menselijk kapitaal (kennis) en uiteindelijk het geproduceerde kapitaal’. Een vertegenwoordiger van het Nederlandse Ministerie van Landbouw zit ook in het panel. Het woord ‘soja’ valt niet, al is Nederland de tweede grootste afnemer van overzeese soja, na China. Achteraf, als ik hem aanspreek, ziet hij het probleem wel degelijk, ook van de zogenaamd ‘duurzame soja’.

Commonland en gecombineerde landschappen

In de tweede sessie komt o.a. Willem Ferwerda van Commonland spreken. Het interessante is dat zij met zoveel mogelijk betrokkenen werken rond verbetering/verandering van landschappen. Tussen de natuurlijke zone en de economische zone proberen ze te gaan naar een ‘gecombineerde zone’. Geen scheiding, maar verweving, waar ook Wervel al 32 jaar voor staat. Op hun website vind je meer uitleg.

Als tijdens deze sessie de ‘United Nations Food System Summit 2021’ (23 september in New York en virtueel) ter sprake komt, dan gaan toch wel mijn stekels omhoog. Zoals zo dikwijls worden NGO’s en sociale bewegingen weggeduwd en worden hun stoelen ingenomen door de dominante voedingsindustrie en de internationale agrobusiness. Nochtans kreeg het de welluidende naam: “The Peoples’ Summit’.

Ondertussen is Capitals Coalition in zeven landen met interessante projecten bezig, o.a. Liv Up in Brazilië. Laat ze maar rustig verder doen, maar Wervel en co blijven best kritisch bij deze op het eerste zicht positieve ontwikkelingen. Wervel en vele bewegingen wereldwijd staan voor agro-ecologie, biodiversiteit en agro-biodiversiteit als weg tot verandering. Regeneratieve landbouw, ja!

Wat het IUCN-congres betreft: het meeste kan je volgen via https://www.facebook.com/iucn.org/

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Van Voedselverspilling naar Voedselverlies

De Vlaamse overheid spreekt liefst over voedselverlies. ‘Voedselverspilling’ is wat te confronterend. In landbouwmiddens wordt hetzelfde woordgebruik aangehangen.

Voedselverspilling/-verlies meten blijft moeilijk, zowel in Vlaanderen als op Europees en internationaal vlak. Voor een groot gedeelte steunt het op inschattingen, extrapolaties en op het vertrouwen op inlichtingen van derden (bedrijven, huishoudens,…). Gesteld wordt regelmatig dat 1/3 van alle geproduceerd voedsel in de wereld verloren gaat. Wat zit daar achter aan verspilling van arbeid, energie, water, pesticiden, meststoffen, bodem(erosie), vervoer, methaan, etc.? In tijden van globale opwarming van de aarde is het geen overbodige luxe om hier wat aan te doen.

Actieplan

Gelukkig jaagt de Europese Commissie Vlaanderen wat op. Ze verplicht namelijk de lidstaten om uniforme meetmethodes te gebruiken bij hun rapportering over levensmiddelenafval. Het kadert in de opvolging van de SDG’s (duurzame ontwikkelingsdoelstellingen). Anno 2015, het jaar van de nulmeting, werd voor Vlaanderen het voedselverlies geschat op 907.000 ton. De ambitie is nu om tegen 2025 dat ‘verlies’ met 272.000 ton te verminderen.

De Vlaamse regering pakt nu met een actieplan uit met zeven actieprogramma’s:

1. Samenwerking binnen productieketens stimuleren.

2. Sectorspecifieke programma’s die bedrijven ertoe aanzetten om voedselverlies op brede schaal in te perken, op maat van elke sector.

3. Vanuit de keten voedselverlies terugdringen bij de consument.

4. Sociaal circulair ondernemen opschalen.

5. Start-ups rond voedselverlies ondersteunen.
6. Lokale besturen ondersteunen in hun lokale regierol.

7. Thuiskringlopen stimuleren.

Interessant dat ‘7’ actiepunten aangenomen worden. Dat spoort samen met het Laudato Si’-actieplatform van het Vaticaan om de volgende 7 jaar 7 doelgroepen te bereiken met 7 Laudato Si’-doelen. 7 is ook het getal van het Bijbelse sabbat, dat de aarde na 7 jaar eens mag rusten. Zie over de encycliek Laudato Si’ en het actieplatform: www.ecokerk.be

Zelfvoorziening?

Bij de ‘Vlaamse’ opsomming zou toch eens mogen nagedacht worden over het feit dat wij zo extreem ‘zelfvoorzienend’ zijn wat vlees betreft. De zelfvoorzieningsgraad van België wordt door de FOD Economie op 261 procent geraamd voor varkensvlees (de varkens zitten voornamelijk in Vlaanderen opgesloten), 158 procent voor gevogelte en 157 procent voor rundvlees.

Dat is maar mogelijk door massa’s overzeese soja-import en monocultuur maïs in eigen land voor het veevoer. Van ‘verspilling’ gesproken! Onze op export gerichte landbouw is maar mogelijk door die import en door ecologische vernietiging in het eigen land. Samen met de aardappelteelt is maïs verantwoordelijk voor de degradaties van onze akkers. Bij de overstromingen, die ons nu overkomen, komt van deze velden veel modder mee, omdat veel boeren tot aan de rand van hun akkers ploegen en telen.

De laatste twee decennia en vooral sinds de afschaffing van het suikerbietenquotum in de Europese Unie neemt het aardappelareaal in ons land jaarlijks toe; behalve anno 2021, omwille van het Coronajaar 2020.

We zijn een land van monocultuur maïs voor vleesexport en van monocultuur aardappelen voor ‘onze’ export van diepgevroren frietproducten. Jammer, want bieten zijn een interessant gewas in teeltrotatie. Het bodemleven kan daardoor verbeteren.

Vleesverspilling?

Voor vlees is veel meer energie, water en grond nodig dan voor groenten, noten en fruit. Voor rundvlees kan dat gaan tot 15.500 liter voor 1 kg. vlees. Vlees laten rotten in je frigo is dus wel heel wat meer verspilling dan een prei die je te lang laat liggen.

Er kan eigenlijk vooral veel verspilling voorkomen worden, als we meer rechtstreeks plantaardige eiwitten tot ons zouden nemen. Het Vlaamse eiwittendieet bestaat voor 2/3 uit dierlijke en 1/3 uit plantaardige eiwitten.

Dan toch maar een achtste actiepunt toevoegen? De bevolking stimuleren om evenwichtiger te eten en boeren animeren om mee in de transitie te stappen van plantaardige producten voor de eter.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Gifsoja? Sojagif!

De voorbije jaren kreeg ik van Mo* de ruimte om mijn blog ‘onveilig’ te maken: i.v.m. het overzeese sojaverhaal, onze landbouw- en exportbelangen. Tot wanhoop van de gangbare boerenbonden en de veevoedersector, nu Belgian Feed Association.

Waarom nu nóg eens op dezelfde nagel kloppen? Recent is een Braziliaanse professor van São Paulo met haar gezin naar België moeten vluchten. Ze ontving doodsbedreigingen omdat ze zich al jaren verdiept in de alomtegenwoordige gifkwestie in Brazilië. Ze publiceerde bovendien een ‘Atlas van de pesticiden’: een ware oorlogsverklaring in de ogen van de grootgrondbezitters en van de internationale agrobusiness. Tegelijkertijd krijgen we weer een bericht binnen van perverse, moorddadige praktijken: vliegtuigjes met pesticiden vlogen in deelstaat Maranhão alweer over inheemse volkeren en traditionele gemeenschappen, dorpen met kleine boeren en scholen met jonge kinderen. Waarom? Om hen te verjagen om de Cerrado en Amazone te kunnen ontbossen in functie van alweer meer monocultuur soja. Soja voor Europa en China.

Het is niet de eerste keer dat een wetenschapper omwille van haar/zijn onderzoek met de dood bedreigd wordt. En… het is niet de eerste of laatste keer dat vliegtuigen gif uitstrooien over bevolkingsgroepen. Het vreemde is dat de veevoedersector zich al jaren probeert in te dekken met zogenaamd ‘duurzame’ of ‘maatschappelijk verantwoorde’ soja. Kan dit systeem van 1 miljoen hectaren overzee voor de Belgisch veestapel met monocultuur soja van soms 150.000 hectare soja in één hand ‘duurzaam’ genoemd worden? Wat moeten we ons bij ‘maatschappelijk verantwoord’ voorstellen, als milieu-activisten en leiders van inheemse volkeren worden vermoord en volkeren worden vergiftigd/verjaagd?

De familiale boeren en boerinnen worden er niet beter van, noch in Brazilië, noch in België. De chemiesector (met Bayer en BASF op kop) verdienen miljarden, samen met de op export gerichte agrobusiness, die haar tentakels heeft in Latijns-Amerika en Europa.

Wordt het geen tijd om dit een nieuwe vorm van kolonialisme te noemen? Bovenstaande feiten spelen zich af op het moment dat de Europese Unie met zijn Mercosur-deal wil landen: ‘landen’ met de extreem-rechtse president Jair Messias Bolsonaro van Brazilië, die versneld Cerrado en Amazone laat vernietigen; met Argentinië, Paraguay en Uruguay. Momenteel is al een oppervlakte van 1,55 Duitsland omgetoverd in sojavlaktes. Bovendien komt 30 % van het gif van hetzelfde Duitsland. Veel soorten gif zijn in de Europese Unie verboden wegens te gevaarlijk, maar mogen hier wel geproduceerd én geëxporteerd worden. Bijvoorbeeld om volkeren te verjagen. Het gif keert via soja en andere producten, zoals appelsienen, terug op het bord van de Europese consument. De normen van residu’s van pesticidenresten die in Brazilië op producten mogen gevonden worden, zijn 50 keer hoger dan in de EU. In Paraguay 100 keer…

Een voorbeeld. Maar liefst 95% van de soja die geteeld wordt in de VS en Argentinië, is ‘Roundup Ready’ ggo-soja van Monsanto/Bayer. In Brazilië en de andere Mercosurlanden is het niet beter, al kan het van deelstaat tot deelstaat verschillen. Europa voert sinds 1996 deze ggo-soja massaal in voor gebruik als diervoeder in de intensieve veeteelt. In diverse rapporten wordt de conclusie getrokken dat het telen van RR ggo-soja met grote hoeveelheden Roundup de gezondheid van mensen en dieren aantast, het herbicidengebruik verhoogt en onkruid tegen het middel resistent maakt.

Glyfosaat is veel schadelijker dan tot nu toe werd aangenomen en wordt in verband gebracht met miskramen, geboortedefecten en kanker bij mensen, zelfs met doses lager dan gangbaar in de landbouw. De Argentijnse professor Andrés Carrasco toonde aan dat glyfosaat misvormingen veroorzaakt in de embryo’s van kikkers en kippen. Hij merkt op dat vergelijkbare effecten gevonden worden bij mensen in gebieden waar veel glyfosaat gespoten wordt. Getuigenissen vanuit de plattelandsbevolking in de sojagebieden bevestigen dit. Professor Pignatti van de federale universiteit in Mato Grosso komt tot dezelfde bevindingen. Niet alleen mensen worden bedreigd. The Guardian publiceerde recent een studie van de Verenigde Naties waarin gesteld wordt dat het bodemleven door het overvloedig toedienen van pesticiden meer vernietigd wordt dan voorheen werd gedacht. De biodiversiteit bovengronds en ondergronds wordt permanent aangevallen en vernietigd.

Een positieve noot om af te sluiten? In Europa beginnen overheden in te zetten op het herintroduceren van eiwitten op eigen bodem. Deels is dat omdat de sojaprijs hoog zal blijven, daar China nu een steeds grotere afnemer van soja wordt; deels omdat we onze landbouw willen verduurzamen en minder afhankelijk willen worden van overzeese soja. Als we nu nog de exportdwang van varkens- en kippenvlees durven afbouwen, dan is eindelijk terug een meer agro-ecologische landbouw mogelijk. Milieu, boer en boerin, consumenten en volkeren in het globale zuiden kunnen er dan beter van worden.

Luc Vankrunkelsven, Wervel

(De auteur publiceerde 11 boeken over de relatie Brazilië-Eeuopa. De laatste titel luidt ‘Een wereld van verdoken slavernij’.)

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Wat hebben Braziliaanse soja-import en Belgische frietexport met elkaar te maken? Is dit echt de landbouw die we nodig hebben?

Momenteel worden in de supermarkten vroege aardappelen uit Spanje en Israël aangeboden. Want, ja, onze Belgische patatten staan vooral in dienst van de exporterende frietindustrie. Is dit echt de landbouw die we nodig hebben?, vraagt Wereldblogger Luc Vankrunkelsven zich af.

 

Op 17 april 1996 werden in de Braziliaanse Amazone 19 landloze boeren vermoord. Sindsdien werd deze dag internationaal uitgeroepen tot dag van de boerenstrijd. In Vlaanderen hielden Boerenforum en andere organisaties die zaterdag een actie rond ‘de moeilijke toegang tot grond’.

Terwijl Boerenforum, in samenwerking met diverse organisaties de internationale Boerenstrijddag in België vaste grond doet krijgen, doen de supermarkten in samenspraak met de Belgian Feed Association nog eens een charme-offensief i.v.m. “duurzame soja”.

Terwijl zaterdag in Oosterzele de focus vooral lag op “toegang tot grond”, had de actie zondag 18 april aan de aardappelfabriek van Clarebout in Frameries nabij Bergen als thema “export, gestuwd door agro-industrie versus boerenlandbouw en agro-ecologie”.

Moeten we met zijn allen fier zijn dat postzegel België de number one is in de export van aardappelproducten?

In Frameries was het alsof ik me aan de Amazonerivier in Santarém bevond. Cargill pootte daar illegaal een sojafabriek neer om de soja sneller op de schepen richting Rotterdam en China te kunnen laten vertrekken.

Cargill spreekt over “duurzame” soja, zoals Delhaize en co het over hun ambities van zogenaamd duurzame soja hebben. De megafabriek van Clarebout werd er ook aanvankelijk zonder vergunning neergezet. Maar zoals in Brazilië wordt dat achteraf wel “geregeld”.

Silo’s aan beide kanten van de oceaan

In Brazilië zie ik nu in bijna heel het land immense sojasilo’s staan. In Frameries staan ook enorme silo’s om aardappelen op te slaan en een fabriek waar de diepgevroren aardappelproducten voor de export zitten te wachten.

België voert 90 procent van zijn aardappelproducten uit en bedreigt zo kleine familiale boeren, bv. in de Andes, waar de aardappel nota bene oorspronkelijk vandaan komt.

Het is weekend en toch staan er drie diepvriesmastodonten van vrachtwagens: uit Italië, Roemenië en Polen. Dat is nog wel in Europa, maar er heerst al jaren een frietoorlog tussen België en Brazilië; tussen België en Colombia.

Dat verhinderde de Vlaamse en Waalse Ministers van landbouw niet om met de Coronacrisis de gedupeerde aardappelsector ieder 10 miljoen euro toe te schuiven. 20 miljoen samen dus. Crevits gaf zelfs nog 1 miljoen euro om een nieuwe aardappelfabriek van Aviko Belgium in Poperinge te bouwen. Deze fabriek zal een jaarlijkse productiecapaciteit hebben van 175.000 ton diepgevroren frieten en 11.000 ton aardappelvlokken.

België voert 90 procent van zijn aardappelproducten uit en bedreigt zo kleine familiale boeren, bv. in de Andes, waar de aardappel nota bene oorspronkelijk vandaan komt. Onze Noord-Zuidrelaties worden door deze praktijken verziekt, maar ook de relatie met duurzame boerenlandbouw in België/Europa, de relatie met een gezonde bodem, volksgezondheid, (agro)biodiversiteit, etc.

Is dit echt de landbouw die we nodig hebben, in tijden dat we dringend actie moeten ondernemen om de extreme opwarming van de aarde tegen te gaan? Diepvriesproducten naar Brazilië of Roemenië vervoeren hoort daar niet echt bij.

Reconversie mijnen?

Voorlopig worden de frieten van Clarebout nog in Komen geproduceerd en in Frameries opgeslagen en geëxporteerd. De bedoeling is om er nog een grote fabriek naast te zetten om de frieten daar ter plekke te produceren. Dat zou 2800 ton per dag meebrengen en een veelvoud aan vrachtwagens.

Zoals de fabriek in Santarém de ontbossing aanzuigt voor soja-monocultuur, zo hypothekeren mega aardappelfabrieken onze Vlaamse en Waalse akkers.

We zitten in de Borinage. De terrils van de voormalige mijnindustrie zijn nog goed zichtbaar. Het industrieterrein ligt tussen deze historische heuvels. Het is goed dat er reconversie kwam voor de teloorgegane mijnbouw, maar hoort zo’n megapatattenfabriek daarbij? De plaatselijke bevolking verzet er zich alleszins heftig tegen.

Zoals de fabriek in Santarém de ontbossing van Amazone en Cerrado aanzuigt voor soja-monocultuur, zo hypothekeren deze en andere fabrieken onze Vlaamse en Waalse akkers. Het zwengelt de vernietigende, veel gif gebruikende monocultuur van aardappelen in ons land aan. Samen met de diepvriesgroenten jagen ze mee de grondprijzen op.

Moeten we met zijn allen fier zijn dat postzegel België de number one is in export van aardappelproducten? Wie wordt in Brazilië beter van de (duurzame) sojawaanzin? Wie wordt in België beter van deze friethistorie? Of van de diepvriesindustrie in West-Vlaanderen?

Duurzaam met geweld en gif

Hoe kan de overzeese soja ooit duurzaam genoemd worden, als het om gebieden gaat die vijftien jaar geleden nog illegaal ontbost werden en waar volkeren verjaagd en vergiftigd worden? Vliegtuigen spuiten landbouwgif, dat in Europa geproduceerd wordt, maar waarvan het gebruik op ons eigen continent verboden is.

De soja wordt vervolgens soms 2000 km. per camion over het land vervoerd en dan 10.000 km. met erg vervuilende zeeschepen naar onze voedertroggen. Is deze energiebalans ooit gemaakt? Wordt deze CO2-uitstoot in al de schakels meegeteld bij de uitstoot van onze zó geroemde Vlaamse landbouw(export)?

Er zijn hoopvolle initiatieven. Omdat de sojaprijs, omwille van de groeiende vraag van China, structureel hoog blijft, begint dezelfde Vlaamse Minister van Landbouw onderzoek te stimuleren naar eigen eiwitbronnen voor onze Vlaamse akkers. Misschien kan ze ook eens onderzoek financieren naar agro-ecologische aardappelteelt.

Momenteel worden in de supermarkten vroege aardappelen uit Spanje en Israël aangeboden. Want, ja, onze Belgische patatten staan vooral in dienst van de exporterende frietindustrie.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Hoe Jair Messias Bolsonaro wereldwijd COVID-19-mutanten rondzaait Brazilië is een ‘biologisch Fukushima’

In Brazilië sterven meer dan 3500 mensen per dag aan COVID-19. Toch blijft president Jair Bolsonaro zich tegen maatregelen verzetten. Zijn beleid wordt stilaan niet alleen een grote bedreiging voor de Braziliaanse volkeren, maar voor heel de wereld, schrijft wereldblogger Luc Vankrunkelsven.

De Braziliaanse president Jair Messias Bolsonaro heeft van in het begin de ernst van COVID-19 genegeerd: ‘Het is maar een griepje’ en ‘Ja, we moeten toch allemaal eens sterven’. Zelfs nu in april dagelijks bijna 3500 (geregistreerde) doden zijn, blijft hij alles wat met COVID-19 te maken heeft tegenwerken.

Vaccinaties vindt hij maar niets. Lockdowns al helemaal niet. Recent heeft hij een aanklacht bij het Hoog Gerechtshof neergelegd tegen gouverneurs die een lockdown opleggen. Zijn fanatieke aanhangers gaan zelfs aan ziekenhuizen manifesteren, omdat er volgens hen (en de president) teveel aandacht gaat naar verzorging van COVID-patiënten.

Complete ramp

Ziekenhuizen kunnen de stroom patiënten niet langer aan. Mensen vallen gewoon dood, terwijl ze op hulp wachten. Volgens Dr. Miguel Nicolelis, een voormalig regionaal coördinator van het pandemiebestrijdingsteam van het land, bedreigt de opkomst van super-mutante stammen de wereldwijde strijd tegen het virus. De reactie van Brazilië op de crisis noemt hij ‘een complete ramp’.

Volgens het persagentschap Reuters valt één op elke vier COVID-overlijdens wereldwijd in Brazilië te betreuren.

‘Het is de grootste menselijke tragedie in de Braziliaanse geschiedenis’, zegt hij tegen het persagentschap Reuters. ‘Tegen 1 juli dreigen we een half miljoen doden te hebben. Mocht de besmettingsgraad nog eens met 10 procent stijgen dan kan de dodentol oplopen tot 600.000. Het is als een kernreactor die een kettingreactie heeft veroorzaakt en niet meer onder controle te krijgen is. Het is een biologisch Fukushima.’

Brazilianisering van ons wereldwijd probleem

Nog volgens dr. Nicolelis is ‘Brazilië nu niet alleen het epicentrum van de pandemie wereldwijd, maar vormt het land ook een bedreiging voor alle inspanningen van de internationale gemeenschap om de pandemie op de planeet onder controle te krijgen. Elke week komen er nieuwe varianten bij en sommige daarvan kunnen dodelijker zijn… uiteindelijk zullen ze de hele wereld bereiken’.

Volgens de laatste telling zouden er nu 92 varianten in het land circuleren. Vooral de P.1 of de Braziliaanse variant is een grote bron van ongerustheid, omdat deze veel besmettelijker is dan andere varianten. Volgens het persagentschap Reuters valt één op elke vier COVID-overlijdens wereldwijd in Brazilië te betreuren. In de meeste staten bezetten patiënten met COVID-19 meer dan 90 procent van de bedden op de intensive care. Epidemiologen pleiten voor ‘een effectieve lockdown van tenminste 20 dagen.’

Inheemse volkeren sterk bedreigd

Hoe langer hoe meer mensen en groepen beginnen het woord ‘genocide’ in de mond te nemen.

3500 doden per dag geregistreerd. Waarom staat daar ‘geregistreerd’ bij? Veel doden bij inheemse volkeren of andere afgelegen gemeenschappen zoals de Quilombos (afstammelingen van gevluchte slaven in de negentiende eeuw) worden niet altijd meegeteld.

April is jaarlijks de ‘abril vermelho’ (rode april) met allerlei acties van de landlozenbeweging. Nu is april omgedoopt in ‘abril indígena’. De inheemse volkeren nemen van in het begin het voortouw in het verzet tegen de “Messias” en nu ook tegen zijn COVID-19-non-beleid. Ze vragen wereldwijde virtuele steun.

Impeachment?

De kerken, die nochtans heel veel invloed hebben in Brazilië, hebben lang gezwegen. Eind januari hebben ze dan eindelijk in een gezamenlijk schrijven aan het parlement impeachment van de president gevraagd. Het gaat om vertegenwoordigers van katholieken, anglicanen, lutheranen, presbyterianen, baptisten en methodisten, alsook heel wat bewegingen. Hoe langer hoe meer mensen en groepen beginnen het woord ‘genocide’ in de mond te nemen.

Ondertussen:

  • zijn er veel mensen en ook de pinksterkerken (aanhangers van de president) die nog steeds zweren bij preventieve behandeling met cloroquine en ivermectin. Ivermectin is een middel wat gebruikt wordt tegen schurft, vlooien, wormen.…, allerlei parasieten bij mensen en dieren. Bij normale dosis heeft dat geen bijwerkingen, maar door de hoge dosis en langdurig gebruik (men zegt dat het preventief werkt, dus mensen nemen het wekenlang, want het is goedkoop) gaat de lever kapot.
  • is er de nieuwe variant die heel besmettelijk is en ook vooral bij jonge mensen heel snel evolueert tot de ergste situatie met nood aan langdurige intensieve behandeling en daar zijn te weinig plekken, te weinig apparatuur, te weinig medicijnen, te weinig professionals voor. Honderden zieken wachten op internering in elke deelstaat en tientallen overlijden tijdens de wachttijd.
  • is er al de vierde minister van volksgezondheid. De vorigen zijn ontslagen door de president, omwille van de aanpak. Deze minister is voor vaccins, gebruik van maskers en afstand houden. Hij is wel tegen lockdown. De druk van de president en van economische machten tegen lockdown is groot.
  • zijn er momenteel 19 miljoen Brazilianen die honger hebben (116,8 miljoen mensen van de 208 miljoen Brazilianen leven in voedselonzekerheid). Vorig jaar hebben gezinnen 6 maand 600 reais (100 euro) aan steun gekregen. Dit jaar gaat men vanaf april 4 keer 40 Euro uitkeren. Kerken, TV zenders doen nu grote campagnes om geld en voedsel in te zamelen en uit te delen aan de de armen. Nochtans was dit onder president Lula en Dilma het land van ‘Fome Zero/Honger Nul’, maar de nieuwe Messias heeft alle programma’s afgebouwd.

Wachten op een nieuwe Messias? Of zijn het messiaanse bewegingen, zoals de inheemsen en landloze boeren die hoop kunnen brengen?

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Amazone-vrije soja?

Ik heb veel sympathie voor de projecten van ABS – Algemeen Boerensyndicaat. Neem nu Fairebel, die boeren verenigt en beter vergoedt, niet alleen voor melk, maar recent ook voor vlees. De Nederlandse landschapsarchitect Dirk Sijmons stelt terecht: “Een boer die rood staat, kan niet groen doen.” Een correcte vergoeding voor de arbeid en de investeringen van de boer(in) staat dan ook voorop. Maar ons ‘landschap’ beperkt zich niet tot wat wij met het blote oog kunnen zien. Ons landbouw(export)model is voor een groot stuk gestoeld op overzeese eiwitten, vooral soja. We bezetten met zijn allen landschap aan de andere kant van de oceaan: in de Verenigde Staten, Brazilië, Argentinië, Paraguay, Bolivia. In het recente megastallendebat werd zowaar deze sojastroom bijna vergeten. Belgisch veevoer legt beslag op meer dan 1 miljoen hectare akkerland overzee, plus daarbij behorende kunstmest, sproeimiddelen en regenwater. In het Belgische veevoer zit veel overzeese soja, meest in de vorm van sojameel, een nevenproduct van de olie-extractie uit de boon. In boerenkringen noemt men dat graag soja-schroot. Nochtans bevat sojameel een hoog gehalte aan eiwitten; het bezit zelfs alle essentiële eiwitten die een mens nodig heeft. De omweg, namelijk de omzetting van plantaardige in dierlijke eiwitten is feitelijk overbodig, maar de de meeste mensen zijn nu eenmaal verzot op vlees, melk en eieren. Het gekke is dat aan de twee kanten van de oceaan anders over ‘soja-schroot’ wordt gedacht. Hier stellen landbouworganisaties al decennialang dat we blij mogen zijn dat onze dieren het ‘schroot’ opeten, want het is volgens hen een restproduct van de voedingsindustrie. In Brazilië vertrouwen de boeren me toe dat ze op eerste plaats soja kweken voor de Europese en Chinese veevoeders. De sojaboon bestaat voor 35 à 40 % uit eiwit. De olie, 19 % van het volumegewicht, (in Brazilië nu voornamelijk voor ‘bio’diesel gebruikt) is voor hen maar een bijproduct, nl. 540 liter diesel per hectare. Voor de olie- en voedingsindustrie is na het verwerkingsproces 80 % van de sojaboon schroot. Afval. Voorwaar, een kip of ei-discussie, die Wervel al 31 jaar voert met de veevoedersector en boerenorganisaties voert.

Red het Amazonewoud!

En dan verschijnt plots de originele campagne van ABS: “Red het Amazonewoud – Koop lokaal”. Met alle respect, maar als het ‘lokale’ dier deels met soja van 10.000 km. ver wordt gevoed, dan kan dat toch bezwaarlijk ‘lokaal’ genoemd worden. Wat betekent dan ‘lekker van bij ons’? En ja, het iconische Amazonewoud ligt hier bij de consument erg gevoelig. Maar klopt de slogan wel? In de jaren ‘70 van de twintigste eeuw stonden de zuidelijke staten van Brazilië in vuur en vlam. Bijvoorbeeld de prachtige Araucáriabossen van deelstaat Paraná moesten eraan geloven. Daar zie je nu vooral immense monoculturen met het koppel soja/maïs. Nadien rukte de sojapletwals noordwaarts, via de Cerrado-savanne naar de Amazone. De volgorde? Het kostbare hout wordt uit de wouden gehaald. Nadien wordt er vee opgezet en enkele jaren later komt de soja eraan. Zo kunnen de sojagiganten met soms 50.000 hectaren monocultuur blijven zeggen dat ze niet ontbossen. Inderdaad bij de criteria van de poging om de soja te ‘verduurzamen’ staat dat het niet uit gebieden mag komen, waar na 2008 ontbost werd. Maar wat gebeurde er vóór 2008? Deelstaten zoals Rondônia en Pará, waar het Amazonewoud prominent aanwezig was, is voor het grootste deel al vóór die tijd ontbost. Soja, die daar vandaan komt, wordt nu internationaal ‘maatschappelijk verantwoorde’ soja genoemd. Is dat zo? De velden worden vanuit vliegtuigen bespoten met gif dat in Europa verboden is (maar wel in hetzelfde Europa mag geproduceerd en geëxporteerd worden…). Gebieden van inheemse en andere traditionele volkeren worden omsingeld en vergiftigd door honderdduizenden hectaren soja/maïs. Neem nu de Xingu, het grootste ‘reservaat’ waar 17 inheemse volkeren proberen te overleven. Het is een groene vlek op de kaart van Brazilië, maar volledig omsingeld door rood: monocultuur soja. Alle rivieren ontspringen er tussen die sojavelden. De volkeren zijn afhankelijk van dit vergiftigde water om te zwemmen, zich te wassen, om te koken en te drinken.

Red het Amazonewoud!?

Er is vóór 2008 al veel vernietigd en met de extreem-rechtse president Jair Messias Bolsonaro wordt het er anno 2021 niet beter op. Hij stimuleert allerlei krachten om de wouden af te branden voor runderen en soja. En toch. De Brazilianen vroegen me anno 2009 om het in Europa dringend over de Cerrado te hebben. Dáár komt de meeste soja vandaan die Nederland en Vlaanderen via Rotterdam binnenstroomt. Het Amazonewoud spreekt tot onze verbeelding, maar het is zeer jong. Pas na de laatste ijstijd, 10.000 jaar geleden, begon het zich te ontwikkelen. 3000 jaar geleden was het voltooid, zoals wij het vóór 2008 kenden. Maar sinds 1973 begon de Braziliaanse militaire dictatuur met de ontginning van de Cerrado. Ze bemerkten namelijk dat de Europeanen sinds 1962 verslaafd geraakt waren aan de Amerikaanse soja. “Als de Noord-Amerikanen dat kunnen, dan kunnen wij dat nog beter en goedkoper”, was de gedachte. En zo geschiedde. Het unieke ecosysteem van meer dan 45 miljoen jaar oud is nu al voor meer dan de helft vernietigd. Dat is niet alleen een ecologische, maar ook een sociale ramp, want in deze regio van 2 miljoen km2 leven heel wat traditionele volkeren. Ze worden nu opgejaagd, vergiftigd, vermoord. Bovendien is dit gebied heel belangrijk voor koolstofopslag (momenteel is er nog 17,3 miljard ton CO2 opgeslagen) en voor het hydrologisch systeem van het land. Alle belangrijke rivieren ontstaan in het centrum van de Cerrado. Ja, zelfs 50 % van het water van de Amazonerivier komt uit deze regio. De laatste tien jaar hebben de boeren zowel in Zuid als in Centrum-West-Brazilië af te rekenen met alles vernietigende droogtes. Niet alleen de biodiversiteit staat onder druk; ook de sojaproductie wordt er jaar na jaar moeilijker.

Het verdient lof dat ABS tegelijkertijd ijvert om terug eiwitten uit de eigen regio in ons landbouwsysteem te integreren. Er zijn tal van eiwitbronnen, die kunnen herontdekt worden. Laat ons vooral daar op inzetten. En ondertussen wat minder dierlijke eiwitten tot ons nemen én opkomen voor rechtvaardige prijzen voor boer en boerin. Minder en beter, lokaal vlees, waar iedereen beter van wordt. Daar gaan we voor.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Welke belangen spelen hier mee? Is de handelsovereenkomst tussen EU en Mercosur een ramp?

 

Al twintig jaar werd er tussen de Europese Unie en de vier landen van de Mercosur (Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay) onderhandeld over een grote en erg omstreden handelsovereenkomst. En plots, enkele maanden nadat de extreemrechtse president Jair Bolsonaro aan de macht kwam, was er dan toch een akkoord. Veel cynischer kan het niet worden. Welke belangen spelen hier mee? Waarom deze stroomversnelling?

Je kan niet anders dan je afvragen welke belangen er meespelen in de onderhandelingen tussen de EU en Mercosur, als je ziet hoe binnenlandse en buitenlandse machinaties Lula da Silva verhinderden om president te worden.

Het ratificeringsproces is nog niet rond. Het Europees Parlement en alle parlementen van de EU en van de vier Mercosur-landen moeten de handelsovereenkomst nog goedkeuren. Duitsland was en is één van de grote favorieten van deze deal. Uitgerekend nu, tot eind december 2020, is Duitsland voorzitter van de EU.

Eerst wou de Duitse kanselier Angela Merkel de ratificering doorduwen, maar nu begint ze onder druk van maatschappelijke bewegingen toch te twijfelen over de opportuniteit. Vanaf 1 januari 2021 is Portugal voorzitter van de EU en Portugal wil deze overeenkomst maar al te graag rond krijgen.

De weg naar de deal

Er is in de overeenkomst geen mogelijkheid om juridische stappen te ondernemen tegenover Brazilië en zijn flagrante vernietiging van de Braziliaanse ecosystemen

De eerste landen die begonnen te wankelen, waren Ierland en Oostenrijk. Gaandeweg ook Frankrijk en zelfs Nederland. Vlaanderen blijft de deal nog uitstekend vinden, maar het Brussels en Waals gewest geven tegengas.

Ondertussen blijft de Europese Commissie vast houden aan ‘haar deal’, ook al is de overeenkomst totaal in strijd met andere opties van dezelfde EU-Commissie, zoals bv. haar voornemen om overzeese ontbossing in dienst van Europa tegen te gaan.

Zo is er in de overeenkomst geen mogelijkheid om juridische stappen te ondernemen tegenover Brazilië en zijn flagrante vernietiging van de ecosystemen Amazone, Cerrado en Pantanal, goed omschreven in een artikel van De Standaard, verschenen op 1 december.

Ook de nevenschade is zeer groot

Het gaat trouwens niet alleen om de ecosystemen, maar ook om de culturen van traditionele volkeren, die deze gebieden onderhouden en beschermen.

Vanwege deze destructieve handelsovereenkomst komen we sinds een jaar samen met een Belgische ‘Stop EU-Mercosur-coalitie’ met 11.11.11, CNCD, Broederlijk Delen, Wervel en vele andere organisaties. [*]

We ondernamen al diverse acties, zoals onlangs nog aan de Europese ministerraad in Brussel. De directe aanleiding: de EU-ministerraad van Buitenlandse Zaken, o.a. over deze kwestie op maandag 9 november.

Laat ons de Cerrado beschermen

Internationale vrijhandelsakkoorden en de wereldwijde honger naar vlees en soja maken de regio kwetsbaar.

Door een internationaal netwerk uit te bouwen van academici, verbonden met activisten willen we onze strijd voor het behoud van de Cerrado versterken. De academici worden uitgedaagd om de Cerrado mee op te nemen in onderzoek en studiewerk aan universiteiten in Europa, Brazilië, Canada, e.a.

In Brazilië is studie dikwijls verbonden met bewegingen en ngo’s die de Cerrado, Amazone en Pantanal tegen de totale vernietiging proberen te beschermen. De Europese universiteiten kunnen bij hen op dat punt heel wat inspiratie opdoen.

Actieve burgerbewegingen proberen al jaren de Cerrado te beschermen tegen de totale vernietiging door de agro-industrie.

Wervel wil in dit samenwerkingsverband de Braziliaanse Cerrado op de kaart zetten. Daarom lanceren we in januari een Cerrado-manifest. Het is een participatief project. Je kan in december nog commentaren of aanvullingen geven op het document.

De Cerrado is niet alleen een symbool voor de problemen van de agro-industrie, het is ook een thuis voor mensen, dieren en kleinschalige landbouw. Internationale vrijhandelsakkoorden en de wereldwijde honger naar vlees en soja maken de regio kwetsbaar. Met het Cerrado-manifest wil Wervel Europeanen en Brazilianen bij elkaar brengen.

Een van de eerste resultaten is het doctoraat van Natalia de Mello, dat ze op 4 december aan de KU Leuven verdedigde.

[*] Voor wie meer te weten wil komen, enkele tips:

De Belgische ‘Stop EU-Mercosur-coalitie’ organiseerde eind november een webinar over het akkoord tussen de Europese Unie en Mercosur. Tijdens het webinar werden de belangrijkste elementen uit dit dossier voorgesteld en besproken. Meer informatie en de volledige tekst is beschikbaar op de website van 11.11.11.

Luc Vankrunkelsven, Een wereld van verdoken slavernij. Impressies onderweg, uitgeverij Dabar-Luyten, Heeswijk (NL), 2020, 276 p. ISBN 9789064164460, te bestellen bij de auteur tegen 19 euro + 5 euro verzendkosten.

Zie ook het Wervel-webinar, een gesprek tussen Alma De Walsche (MO*) en auteur Luc Vankrunkelsven, n.a.v. het boek ‘Een wereld van verdoken slavernij’, met heel wat achtergrondinformatie.

Posted in Uncategorized | 1 Comment

Wordt landroof nu ook een Belgisch fenomeen? Colruyt: van de laagste prijs naar de duurste grond

In Gent loopt een proces tegen Fernand Huts, die maar liefst 450 hectare grond kocht van het Gentse OCMW. Vandaag wil ook Colruyt Group grote stukken landbouwgrond opkopen. Dat is problematisch, stelt Zeronaut-blogger Luc Vankrunkelsven, want voor de gewone boer worden grondprijzen onbetaalbaar.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Exportlandbouw stoot op grenzen

Minister Crivits antwoordde recent op vragen in de Landbouwcommissie van het Vlaams Parlement. Aanleiding is de acute Corona-crisis waar we nu met zijn allen inzitten. Acuut, dat klopt, maar is het eigenlijk geen chronische crisis? Alle prijzen staan onder druk: zuivel, fruit, groenten, aardappelen, vlees, sierteelt. Althans de bulkproductie voor de ‘lange keten’, want de Vlaming trekt deze weken massaal naar hoevewinkels, Voedselteams en andere modellen van ‘korte keten’.

Het antwoord van de Minister op de afzet van aardappelen is sprekend: “Ons land is de grootste exporteur van diepgevroren aardappelproducten”. België is inderdaad een kruispunt van invoer en export. Invoer van o.a. veel overzeese veevoedergrondstoffen – soja op kop – , die mogelijk maken dat koeien in een opjaagsysteem meer melk kunnen geven voor de export van melkpoeder. Bijvoorbeeld richting Afrika, wat daar de plaatselijke melkveehouderij in de vernieling helpt.

Is het normaal dat het kleine België number one is in de export van aardappelproducten? Eén van de gevolgen is een recente frietoorlog met Colombia en Brazilië. Zij willen terecht hun economie beschermen tegen goedkope, overzeese diepvriesfrieten.

En hoe pakt dat bij ons uit? Jongeren die in Vlaanderen willen boeren, krijgen amper toegang tot grond. Dat heeft deels te maken de verpaarding van het landschap (kapitaalkrachtigen kopen aan hoge prijzen grond op voor hun hobby: paarden). Een andere reden, zeker in West-Vlaanderen, is groenteteelt voor de diepvriesindustrie richting buitenland. Dat maakt dat in sommige regio’s meer dan 100.000 euro per hectare betaald moet worden. Het beperkte, Vlaamse landbouwareaal wordt zo door verpaarding, door teelten voor diepvriesexport van groente en aardappelen, bezet. De grondprijzen stijgen door deze factoren zo astronomisch hoog. Welke boer(in) kan dat opbrengen en ooit terug verdienen?

De aardappelpraktijken in onze contreien zijn een belangrijk deel van het probleem. Er worden zeer hoge seizoenspachten betaald. In sommige regio’s wordt meer dan 2000 euro betaald voor een seizoenspacht voor aardappelen en diepvriesgroenten. Hierdoor zijn eigenaars en pensioenboeren niet geneigd hun grond over te laten of te verpachten aan (jonge) boeren. Boeren hebben een laag pensioen, maar doorgaans nog wel grond. Daarom willen ze wat bijverdienen aan de verhuur van hun gronden voor één seizoen. De hoogstbiedende krijgt de grond.

Het gaat om aardappelen die weinig passen in een agro-ecologische landbouw, voor 90 % bestemd voor export, voornamelijk fastfood ketens. Agro-ecologie is wars van monocultuur en staat voor diversiteit. Aardappelen hebben daar hun plaats in, maar hier gaat het om een heel andere realiteit met veel gif, erosie en andere ecologische problemen. Weinig zorg ook voor de bodem, want het gaat toch ‘maar’ om een seizoenspacht. Staat de export van ‘diepvriesproducten’ niet haaks op de hoognodige transitie die we moeten voltrekken, als we aan de afgesproken klimaatdoelstellingen willen beantwoorden?

Boer en boerin worden er niet meteen beter van. De voorzitter van het Algemeen Boerensyndicaat verwoordde recent in De Drietand de verzuchting van hoe langer hoe meer boeren: “Onze Vlaamse landbouw is zeer sterk gericht op export en bij de minste marktverstoring zweet de hele sector. Crisissteunmaatregelen en overbruggingssubsidies kunnen hier tijdelijk soelaas brengen, maar aan de basis gebeurt weinig fundamenteels. Moeten we onszelf in deze tijden niet eens de vraag stellen of we nu al dan niet te ver gegaan zijn. Voedsel produceren aan verkoopprijzen van 30-40 jaar geleden? In geen enkele maak- of dienstensector kan je dit uitgelegd krijgen. En toch moeten er nog jongeren opstaan die het bedrijf willen verder zetten. Is het adagio “nog groter, nog meer kredieten, nog grotere investeringen, nog grotere (mentale) druk” langer houdbaar? Soms hebben we de indruk dat we momenteel produceren om anderen aan het werk te houden en omzet te laten draaien, met marges. Want wat als dit stil valt? Gaat de industrie blijven afnemen van ons omdat we schone ogen hebben, of zal het gras toch groener zijn aan de overkant?”

Het zit er dik in dat de aardappelketen nu Vlaamse en Europese compensaties gaat vragen. Daar zullen boer en boerin niet beter van worden. De exportindustrie wél. Zouden we niet beter met zijn allen deze crisis aangrijpen om de ploeg om te gooien richting agro-ecologische landbouw? In boeren handen en naar draagkracht van de planeet aarde. Het netwerk Voedsel-Anders van 27 organisaties kiest resoluut voor die agro-ecologische ommezwaai. Bezoek de website met de gezamenlijke verklaring van Boerenstrijddag 17 april 2020.

Luc Vankrunkelsven en Renaat Devreese voor Boerenforum.

(Boerenforum en Wervel gaven een brochure uit met diepgravende interviews; in gesprek met boeren over deze kwesties: ‘Boeren aan het woord. Kruispunt van onrecht en zoektocht naar ommekeer’)

Posted in Uncategorized | Leave a comment