Orbán – Jambon – Bolsonaro

Minister-President Jan Jambon is vandaag op de thee bij premier Victor Orbán in Boedapest. Zou hij zich ook eens niet kunnen laten uitnodigen door Jair Messias Bolsonaro?

De Europese Unie was er namelijk als de kippen bij, toen de extreem-rechtse president in Basília de macht greep om een ontwerp van handelsovereenkomst met Mercosul (Brazilië, Argentinië, Uruguay, Paraguay) te sluiten. Het is dezelfde Messias Bolsonaro die beweerde dat NGO’s de criminele branden aanstaken in Amazone en Cerrado, terwijl hij er zelf verantwoordelijk voor is met zijn uitspraken en expliciete steun aan deze vernietigende praktijken. Criminele brandstichting? Inderdaad, om een onderscheid te maken met het beperkt en onder controle afbranden van stukjes land, een praktijk die traditionele volkeren al eeuwenlang onderhouden. Nee, de branden, die internationaal de pers haalden, werden en worden aangestoken in dienst van grote, dikwijls buitenlandse, bedrijven. Ook nu nog, nu deze brandstichtingen de pers minder halen.

President Bolsonaro legde donderdag 6 februari 2020 in het parlement een wetswijziging voor om onwettige praktijken te regulariseren: ontbossing en brand in inheemse gebieden, veehouderij, sojaplantages voor veevoeding in Europa en China, illegaal goud zoeken met massaal gebruik van kwik … De wetswijziging van Messias wil het verder mogelijk maken om deze gebieden officieel binnen te rukken met mijnbouw, waterkrachtcentrales, grote fazenda’s voor vlees en soja richting buitenland. De wet staat haaks op de sterke grondwet van eind jaren ‘80 die inheemse gebieden en de volkeren terecht beschermt.

Het idee van het ‘historisch’ handelsakkoord tussen Mercosur en de Europese Unie moet nog door alle partnerlanden, het Europees Parlement en de Europese Raad goedgekeurd worden. Oostenrijk en Ierland kondigden al aan deze dwaasheid niet te aanvaarden. Frankrijk heeft grote reserves. Wallonië stemde onlangs al tegen de handelsovereenkomst. Vlaanderen heeft nog niets laten horen, maar de vooruitzichten zijn pro akkoord. De Europese Commissie is vóór, want ze heeft het zelf onderhandeld. Nochtans staat deze zogenaamde vrijhandel haaks op de aspiraties van de Green Deal van dezelfde Commissie.

Dus, ja, Jambon, ga maar op de koffie in Brasília. De winst van Europese en Vlaamse bedrijven staat op het spel. Goedkope hesp is maar mogelijk door import van goedkope soja voor het veevoer. Varkens lusten dat. De boeren worden er hier niet beter van. De Vlaamse exportbelangen wél.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Landbouw en klimaat. Landbouwstudienamiddag. Een impressie.

De Vakgroep Landbouweconomie van de Universiteit Gent houdt jaarlijks een studiedag (https://www.ugent.be/bw/agricultural-economics/nl/landbouwstudiedag/#Inhoud). Wat nog nooit eerder gebeurd is…: het werd een namiddag over ‘De economische impact van (g)een ambitieus klimaatbeleid in Vlaanderen.’

Het is duidelijk dat de ‘jongeren (en grootouders) voor het klimaat’ impact hebben in vele richtingen. Tot in landbouwmiddens en ondersteunende universiteiten toe!

Ik was oprecht verrast door het diverse publiek (jongeren, boeren, professoren, etc.), door de heldere, en bij wijlen kritische, uiteenzettingen met uiteindelijk een creatief en levendig debat.

Klimaatplan 2030-klimaatstrategie 2050?

Maayke Keymeulen van het Departement Landbouw en Visserij gaf een algemene inleiding over de Vlaamse klimaatstrategie 2050, het Vlaams Klimaat- en Energieplan 2021-2030 en de Europese Green Deal.

Het is in dit artikeltje onmogelijk deze presentatie even over te doen. Goed om weten is dat 25 % van de broeikasgasemissies bij de landbouw CO2 is, 50 % methaan en 25 % lachgas.

34 % is op rekening van verteringsprocessen (vooral herkauwers), 21 % mestopslag, 18% bodem(bewerkingen), 1 % ureum- en kalkgebruik, 21% verwarming serres en stallen, 4 % offroad (landbouwvoertuigen), 1 % visserij. Geen onbelangrijk detail: CO2 blijft duizenden jaren in de atmosfeer; Methaan is 28 keer straffer, maar is na 10 jaar afgebroken; lachgas is 265 keer sterker dan CO2 en is na 100 jaar afgebroken…

Wat me opviel, is het verschil tussen ‘klimaatstrategie 2050’ en ‘klimaatplan 2030’. In het eerste vind ik bij ‘randvoorwaarden’ terug dat de ‘koolstofvoetafdruk buiten de grenzen van Vlaanderen moet gereduceerd worden. Zeg maar: veevoedertoevoer (vooral overzeese soja uit de Cerrado en Amazone van Brazilië, uit Argentinië, de VS en andere landen). En: ‘geen delokalisatie activiteiten naar andere regio’s’. Het vreemde is dat je daar dan niets van terug vindt in het ‘plan 2030’.

Langs de andere kant is het interessant dat eindelijk de uitstoot van ons landbouwmodel buiten het Vlaamse gezichtsveld, stilaan wordt gezien. Wervel zit niet voor niets al 30 jaar op deze nagel te kloppen.

De knik van 2006-2008

Verschillende sprekers kwamen er op terug dat we goed bezig waren, maar dat er vanaf 2006 terug een toename van uitstoot is. Half jaren ‘90 werd heel wat reductie gerealiseerd met een strenger mestbeleid en begin jaren 2000 met de warme sanering van Minister Vera Dua. Anno 2001 kwam er in dit beleid een nutriëntenhalte, maar nadien werd dat ‘vergeten’. Sinds 2006 werden het ‘nutriëntenrechten’, die wel niet meteen gelinkt zijn aan het klimaat. Je kon rechten bij krijgen, als je kon aantonen dat je aan mestverwerking doet. Daar kippenmest het gemakkelijkst te verwerken is, werd pluimvee booming business. De voederconversie bij kippen mag dan al positiever zijn dan bij koeien, het pluimveevoer is vooral gebaseerd op overzeese soja. Koolstofvoetafdruk buiten de grenzen dus. Rond die tijd werd ook op Europees niveau het melkquotum losgelaten. De toenmalige Vlaamse regering wou dat boeren terug konden groeien en investeren. Gevolg: vanaf 2008 explosie van stallenbouw voor melkvee. Vleesvee vermindert, melkvee neemt enorm toe. Varkensstapel stijgt ook terug. Stikstof- en ammoniakbeleid wordt niet gehaald. Klimaatdoelstellingen evenmin.

Toch naar afbouw?

De laatste spreker, landbouweconoom Jeroen Buysse, is bijzonder sceptisch over het Vlaams beleidsplan 2030, omdat er onzekerheid is over de cijfers. En er zijn de gemiste kansen van beleidskeuzes (groei!) in het verleden.

Enkele voorbeelden van onzekerheid bij de cijfers. De mestbank heeft het over 40 miljoen kg kunstmest die in Vlaanderen wordt uitgestrooid. In werkelijkheid zou het 80 miljoen kg kunnen zijn.

Bij mestverwerking zou 1 à 2 % omgezet worden in lachgas. Sommigen beweren: 10 %.

Hij eindigt met twee simulaties:

– totaalverbod op kunstmest.

– ofwel reductie dieraantallen met 30 %, vergelijkbaar met het melkquotum dat dus afgeschaft is, met alle gevolgen van dien.

De spreekster Els Lemeire pleitte voor een nieuwe balans tussen landbouw en klimaat. Ze sprak namens het ELK (Expertisecentrum voor landbouw en klimaat van het ILVO).

In dit verhaal is er veel aandacht voor vermindering soja in het veevoer, eiwittransitie, agroforestry en verzorgen van de bodem als mogelijke bezinkingsplaats van CO2. ‘Herstel de bodem, red de landbouw en het klimaat’ was een opgemerkte opinie van Jeroen Watté in De Standaard. Inderdaad, landbouw is een deel van het probleem, maar kan ook deel van de oplossing zijn: agroforestry of bomenlandbouw, maar ook weiland. Met een doordacht omweidingssysteem kan weiland veel koolstof opslagen. Zie elders op de website: https://www.grootoudersvoorhetklimaat.be/sojaverslaafde-landbouw-bedreigt-klimaat/

Enkele websites van wat deze namiddag werd voorgesteld:

www.ilvo.vlaanderen.be/ELK

www.klimrekproject.be

https://www.ugent.be/bw/agricultural-economics/nl/landbouwstudiedag/#Inhoud

En vergeet de vernieuwde website niet van Wervel.be, ‘Beweging voor een gezonde landbouw’.

Een fotoverslag van deze dag vind je op: https://www.facebook.com/luc.vankrunkelsven (5 februari 2020)

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Circulaire economie met gif op ons bord

 

Niet alleen in Brazilië, maar ook in Brussel kan je interessante ontmoetingen hebben.

Zo was er vandaag een netwerkvergadering van diverse organisaties rond de globale pesticide-kwestie. Omdat de twee genodigden Brazilianen waren, lag de focus vooral op de interafhankelijkheid van Brazilië-Europa.

Ik had in Brazilië al gehoord van de recent verschenen ‘gif-atlas’ van Larissa Mies Bombardi. Ze kwam vandaag, samen met Renato Balbim, de Engelse versie voorstellen: “A Geography of Agrotoxins use in Brazil and its Relations to the European Union” (1).

Soja in. Rijst en bonen out!

Bij deze enkele onthutsende gegevens uit haar werk. Momenteel wordt er in Brazilië soja geteeld op een oppervlakte van 10,9 keer België, terwijl het areaal voor het basisvoedsel van de Brazilianen – rijst en bonen – de laatste jaren met 40 % afnam. Brazilië is sinds 10 jaar de ‘number one’ in pesticidegebruik en 52,2 % van al dat gif gaat naar die sojateelt. Soja voornamelijk voor de export naar Europa en China. 35,5 % van het gif bestaat uit Glyphosaat, terwijl er in de sojateelt 150 producten gebruikt worden. Hiervan zijn er in de Europese Unie 35 verboden. In de koffieteelt is dat vergelijkbaar. Acephate, Atrazine en Paraquat behoren in Brazilië tot de ‘top 10’, maar zijn in de EU verboden. Atrazine is in theorie voor Europa al van 2004 verboden, maar het vloeit rijkelijk terug via de import van soja en andere producten.

Het kan gevolgen hebben voor onze gezondheid, maar vooral voor de Braziliaanse bevolking. Zo werden er tussen 2007 en 2017 514 babys geïntoxiceerd, waarvan opvallend veel in de deelstaten Paraná en São Paulo. In hetzelfde Paraná is er ook het hoogste aantal zelfdodingen met gif. Tussen 2007 en 2014: 1631 pogingen, waarvan 231 doden. In heel Brazilië voor dezelfde periode: 1186 doden of 148 doden per jaar.

Naast zelfdoding is er de chronische vergiftiging van de Braziliaanse bevolking: in Brazilië mag er 250 keer meer residu’s van gif gevonden worden op Broccoli dan in de EU. Voor bonen is dat 400 keer; nochtans behorend tot het basisvoedsel van de gewone Brazilianen. In drinkwater mag 300 keer een hogere concentratie gevonden worden aan gif, terwijl het voor glyfosaat 5000 keer is.

Syngenta, Bayer-Monsanto en co

En wie levert dit gif? Ja, buitenlandse bedrijven. Koploper was tot voor kort het Zwitserse Syngenta, sinds de overname van Monsanto is het Duitse Bayer de grootste. Verder het eveneens Duitse BASF, het Amerikaanse Dow DuPont en het Chinese Adama.

Sinds de internationale verontwaardiging over de grote branden in de Amazone en Cerrado, wordt er veel gecommuniceerd over ontbossing. Die ontbossing gaat wel gepaard met gif en buitenlandse, dikwijls Europese, belangen (2). De grootste gif-slokoppen zijn soja en suikerriet.

Onder de regering Bolsonaro zijn van januari 2019 tot november 467 nieuwe vergiften erkend, waarvan 160 verboden zijn in de Europese Unie. Als je de statistieken van de voorbije jaren ziet, dan worden er in december in verhouding nóg meer erkend. Zoals er tijdens voetbalgekte in Brazilië ingrijpende politieke beslissingen genomen worden, zoöok in de kersttijd.

Uitvoeren wat ‘bij ons’ verboden is

Gif mag dan wel verboden zijn in Zwitserland of de EU, produceren en uitvoeren mag nog wel. Zo voert Syngenta 52 producten uit, die in de EU verboden zijn; 14 daarvan naar Brazilië, o.a. Atrazine en Paraquat.

Het verbieden van deze producten op onze akkers is duidelijk niet voldoende. We moeten met zijn allen werken aan regelgeving die verbiedt dat dit gif nog geproduceerd wordt, vele slachtoffers maakt in het Zuiden én terug komt op ons eigen bord.

Luc Vankrunkelsven,

Brussel, 13 december 2019.

(1) je kan het boek gratis downloaden: http://www.livrosabertos.sibi.usp.br/portaldelivrosUSP/catalog/book/352

(2) Voor de samenhang van de dingen, zie: https://www.youtube.com/watch?v=NYcgsSy9Tnk&feature=youtu.be&fbclid=IwAR1fk4IoN7skhPCvHsO_jCR5vSN92Eig7w4mJZDsm3VvUFob3BhMyU8SS1w

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Op de terugweg São Paulo-Brussel

nog dit bericht: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/10/11/braziliaanse-experten-waarschuwen-voor-genocide-op-geisoleerde-v/

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Wervels werk i.v.m. de Cerrado

Voor wie meer wil weten over Cerrado en waarom wij daar op inzetten, zie:

https://cerradoteam.wixsite.com/cerrado

Voor wie Wervel wil steunen, je kan terecht op:

https://www.wervel.be/over-wervel/steun-ons/hoe-steunen

Hartelijk dank. We voelen ons gedragen door velen.

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Strijd – Liefde – Resistentie

 

Zaterdag nam ik deel aan een boeiende dag met de vrouwen van de ‘Movimento de Mulheres Camponesas’ (MMC), de vrouwentak van de boerenbeweging Via Campesina. Het was voor mij een gebeuren als synthese en afronding van deze 24e reis in Brazilië.

Existentiële leegte

Neuri Alves is de spreker van dienst. Neuri is een trouwe medewerker van Fetraf- Santa Catarina, die al drie jaar mijn agenda behartigt in Zuid-Brazilië. Hij is ook vrijwillige medewerker van de Cerrado-groep van Wervel, al is het op 10.000 kilometer afstand van onze plaats van samenkomst: de Belgaleiro in Leuven. Onze trouwe campañero behartigt mee de Facebookpagina ‘Viva Cerrado’. De moeite om eens een kijkje te nemen. Bovendien weet Neuri heel wat mensen in Zuid-Brazilië warm te maken voor de (ook voor Brazilianen) ongekende rijkdom van de Cerrado. Bovendien beëindigt hij nu een doctoraat over ‘de existentiële leegte’, gebaseerd op de ideeën van Victor Emil Frank. Hij past dit tijdens de vorming toe op het platteland, wat vrij confronterend is. Hij heeft het over de grote stilte en eenzaamheid op het platteland. Het taboe van zelfdodingen passeert de revue. Jaarlijks zijn er wereldwijd 700.000 zelfdodingen, in steden en op’t platteland. Er zijn vele jongeren bij tussen 15 en 19 jaar. Brazilië ontkomt, helaas, niet aan die plaag van zelfdodingen.

Volgens Neuri heeft het te maken met een spirituele leegte, niet meer weten wie men is. Terwijl voor Sigmund Freud vooral de (al dan niet perverse) seksualiteit drijfveer is van ons handelen, is het voor Frank belangrijk om een evenwicht te vinden tussen onze biologische gegevenheid, onze psyche, ons sociaal leven en spiritualiteit. Spiritualiteit als een bron om energie te vinden in jezelf, is de motor van leven en engagement. De twee grote leegtes zijn voor hem spiritueel en esthetisch.

Neuri wijst er op dat nogal wat activisten opbranden, omdat ze alleen maar ‘strijd’ zien. Luta!

Strijd op het sociale niveau, terwijl strijd op het biologische, psychische en spirituele niveau – mijns inziens – minder gezien of weggeduwd wordt.

Nadien wordt er bijzonder creatief in de groep gewerkt. Een creativiteit die Braziliaanse bewegingen eigen is. Mooi om mee te maken.

Wie niet strijden

Neuri vraagt me om ook een inbreng te doen. ‘k Deel met de vrouwen dat ik in Brazilië het laatste jaar vooral drie woorden hoor: luta – amor – resistência, met liefde tussen strijd en resistentie.

Ik breng een ervaring van bij ons in Vlaanderen/België in herinnering. Het bezinningscentrum van Averbode nodigde anno 1987 Herman Verbeek uit voor een weekend vanuit zijn zangen ‘De dag dat ik gezongen heb’. Herman was priester en politicus in het Europees Parlement. Hij was activist en mysticus, maar hij was voor velen in de oude paardenstallen (waar de sessies plaatsvonden) vooral bekend als politicus. Tot dan toe was maar één lied van hem gekend: ‘Wie niet strijden’

Wie niet strijden,

kunnen niet zingen.

Wie niet strijden,

kunnen niet lachen.

Wie niet strijden,

hebben geen stem. (…) (…)

Maar wat valt dat voor vele ‘strijders’ tegen. Het wordt een heel ingetogen weekend met stille, contemplatieve zangen. ‘Wie niet strijden’ is er zelfs nog niet bij. Halfweg het weekend: grote crisis. “Wat moeten wij met die contemplatieve zangen? Wij staan voor strijd!”

Verbeek laat de kwaadheid rustig over zich heen komen en vat een ander lied aan: ‘Broeder onmacht’.

Onverwacht gekomen jij,

veel groter dan ik dacht,

broeder onmacht, dàg. (…) (…)

Het werd een diepgaand gesprek over kwetsuren, onmacht, de donkere kant van het leven. Over deze minder leuke kanten leren aanvaarden, integreren, omarmen als broeder-zuster zoals Franciscus van Assisi deed. Strijd in ons eigen lijf, in de psyche. In de spiritualiteit? Een onderdeel van deze spirituele strijd is het vinden van nieuwe woorden, nieuwe taal. Herman was daar heel sterk en vernieuwend in. Wat vind je bijvoorbeeld van deze?: “Dat jij op komt dagen, wonder voor iedereen, dat jij terugkeert in ogen van mensen, licht wij zijn van jou.” Licht, universeel in alle religies en anderssoortige overtuigingen.

Sociale strijd zonder innerlijkheid, zonder liefde, loopt dood. Daarom staat dat veel misbruikte woord in deze titel tussen strijd en resistentie. Liefde in tijden van haat is een sterk medicijn, als je weet dat op het presidentieel paleis in Brasília een heus haatteam geïnstalleerd is om president Jair Messias Bolsonaro zijn haatcampagnes in te fluisteren.

Een drievoudig trouwen

Als afronder nog even de visie van een ‘drievoudig trouwen’. Een mens trouwt eerst met zichzelf, vervolgens met de maatschappij en tenslotte (eventueel) met één iemand.

Veel mensen vullen trouwen in als alleen maar trouwen als koppel. Het trouwen met zichzelf wordt in relaties en in gezinnen dikwijls overgeslagen. Er is weinig of geen ruimte voor. En aan het tweede trouwen, getrouwd worden door wat er maatschappelijk leeft en beweegt, komen velen niet eens toe.

De traditionele volkeren van de Cerrado hebben me deze reis getrouwd. Hun strijd en resistentie raken me, trouwen me.

Luc Vankrunkelsven,

Chapecó, 7 oktober 2019.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Goud interesseert ons. Toch geen Indios?!

 

Vandaag begint in Rome de synode over Amazone. Vuren blijven branden. Inheemse volkeren worden uitgeroeid. De hype is voorbij. Waarom zwijgt de pers nu? Laat de katholieke kerk dan maar eens duidelijk spreken. Er is hier een geno- en ecocide bezig. Het voorbereidend document van de synode werd alvast grondig voorbereid, vanuit de basis. Meer dan 80.000 mensen die in de negen landen van Amazone leven werden geconsulteerd.

Idiotie

Paus Franciscus kondigde al lang voordat idioot Bolsonaro werd verkozen zijn synode aan. Idioot? Mag ik dat schrijven? Het stond deze week in een Oostenrijkse krant: ‘De Brazilianen kozen een idioot.’ Zeg niet dat het van mij komt! Oostenrijk is dan ook één van de landen dat de deal Mercosur-Europese Unie niet wil laten passeren. En had Jair Messias Bolsonaro de Franse president Macron niet eerder een ‘idioot’ genoemd? I.v.m. de vermeerdering van de branden, weet je nog?

Er werd internationaal luid alarm geslagen over de toename van vuren in de Amazone. Over de volkeren die geteisterd worden, kregen we veel minder te lezen. Er zijn gelukkige uitzonderingen: het Polarproject van journalist Jan De Deken, is heel duidelijk. Bij de lancering van het project in Gent kwam hij meteen met enkele duidelijke artikelen naar buiten. Gelukkig heeft de katholieke kerk decennia geleden enkele sterke diensten opgezet. CIMI is er eentje van. Ze blijven consequent opkomen voor de rechten van de inheemse volkeren. Ze publiceerden juist deze week hun jaarrapport over 2018 en over de eerste maanden van Bolsonaro. Wat jammer dat de doorsnee Vlaming/Belg geen Portugees kan lezen. Het is te hallucinant voor woorden om te beschrijven wat nu gebeurt. Een uitspraak van Bolsonaro deze week nog bij de garimpeiros (illegale goudzoekers): “O interesse na Amazônia não é no índio nem na porra da árvore. É no minério!”/”De interesse in de Amazone is niet de indio en niet die verdomde bomen. Het is de mijnbouw!” Dat is dan ook volop bezig.

Geweld en invasies nemen toe

Roberto Antônio Liebgott, coordinator van CIMI, geeft een uitvoerig interview. Voor hem is het dezelfde logica als in de landbouwwereld: het goede hout weghalen en illegaal verkopen; dan de zaak in brand steken; gras zaaien voor koeien; een fazenda inplanten; na de koeien komt de soja.

Zo maken de illegale goudzoekers de weg vrij voor de grote mijnbouw nadien. Vooral Amerikaanse en Canadese mijnreuzen zitten hier op te azen. Waar blijft de veel bezongen soevereiniteit van Brazilië? Uitverkoop aan enkele buitenlandse multinationals?

Het geweld en de moorden namen de laatste twee jaren onder de vorige president Temer sterk toe. Het binnendringen in de afgebakende territoria ook. In 2018 werden 160 gevallen geregistreerd in 153 territoria in 19 deelstaten. Het meest extreem gaat het er in Roraíma aan toe. Dat heeft vooral te maken met de duizenden garimperos, die illegaal actief zijn in het Yanomami-territorium. Dat brengt heel wat conflicten en moorden mee. En die goudzoekers houdt de president uitgerekend de hand boven het hoofd. Tegelijkertijd zijn de overheidsdiensten Funai (die voor de inheemsen moest opkomen) en Ibama (milieucontrole) grondig uitgekleed. Er is amper nog mogelijkheid om te controleren en te sanctioneren. Goudzoekers, bosontginners, grileiros, fazendeiros voelen zich onkwetsbaar. De kwetsbaren, de slachtoffers worden gecriminaliseerd.

Laat ons hopen dat het treffen in Rome duidelijk zijn stem verheft. Dan staan ze in de goede traditie van de profeten die onrecht blijven benoemen een aanklagen.

Luc Vankrunkelsven,

Chapecó, 5 september 2019.

Posted in Uncategorized | 1 Comment