Naar Brazilië onder slecht gesternte.

Vandaag, hop!, voor de 24ste keer naar Brazilië. Ja, ik weet het: slecht voor mijn ecologische voetafdruk, maar laat ons zeggen dat ik deze planetaire belasting heel het jaar door probeer in evenwicht te brengen. Hoe? Door mij in regel per trein en vouwfiets te verplaatsen. Én van niet teveel dierlijke eiwitten te consumeren.

Telkens weer ervaar ik dat het zin heeft om deze jaarlijkse trip van internationale dialoog te ondernemen. Waarom? Awel, dialogen met concrete mensen, bewegingen, NGO’s, overheden. Niet louter virtueel via facebook, twitter, facetime, whatsapp, website, webinar, e-mail en wat nog meer. Elke week heerst er wel een nieuwigheid in de ‘sociale’ media. Zelfs Trump twittert deze dagen niet alleen, maar gaat lijfelijk naar het ondergelopen Houston. Zouden de overstromingen in de Verenigde Staten verband kunnen houden met de klimaatverandering, die hij als president zo ontkent? Of neem nu de Braziliaanse, door en door corrupte president Temer. Zou hij beseffen dat de watertekorten in megapolis São Paulo te maken hebben met de ontbossing in het Amazonegebied, 2500 km. hogerop?

Adieu Renca-reservaat

Vorige week trok Temer per decreet een dikke streep door een natuurgebied van 46.000 km2, ongeveer de oppervlakte van Denemarken. Hij beweert dat er in het Renca-reservaat ‘duurzaam’ naar goud en andere mineralen gezocht zal worden. Slechts 30 % van het betreffende Amazonegebied zou mogen geëxploreerd worden. De geschiedenis leert ons iets anders. Van als er wegen getrokken worden, begint aan weerszijden de ontginning. Inheemse volkeren komen onder druk, worden ziek, uitgemoord en verdreven. Na de ontbossing, komen de veeboeren. Na de veeboeren is het de beurt aan de ‘sojamijnbouw’.

De regering en het parlement worden gedomineerd door grootgrondbezitters, vee- en sojaboeren. Ze staan voor de zogenaamde ‘ontwikkeling’ van het Amazonegebied. Mijnbouw hoort daar bij. Mijnbouw, landbouw-als-mijnbouw en petroleum horen bij elkaar. Uit tal van studies blijkt dat petroleum en sojamonoculturen geen plaatselijke ontwikkeling en rijkdom genereren, tenzij -in het geval van petroleum- voor wat expats en elites van het betreffende land. Heelwat Afrikaanse landen prijken nu op de lijst van recente petroleumontginningen. Nochtans gaan hun plaatselijke economiën er niet op vooruit. Honderdduizenden jongeren blijven richting Europa optrekken, wegens: geen werk, geen inkomen, geen toekomst. Komt daar nu de sojavloed overheen. Braziliaanse fazendeiros en Chinezen die de Afrikaanse savanne vol soja beginnen te zetten. Voor het veevoer van Eurazië. Gemiddeld wordt er één arbeidsplaats per 180 hectare soja gecreëerd. Toppunt is dat Blairo Maggi, de grootste sojaboer en grootste ontbosser van Brazilië, sinds voorjaar 2016 Minister van Landbouw is. Welke belangengroepen worden door zo’n minister bediend?

Gelukkig is er veel verzet van inheemse volkeren, Afrikaanse afstammelingen (in de ‘Quilombolas’), volksbewegingen en is er formeel gezien in Brazilië nog een rechtsstaat met scheiding der machten. Een recente uitspraak van het Hooggerechtshof in een ander conflict over de Xingu is een lichtpuntje in deze duistere tijden (1).

Amazônia én Cerrado

Het is niet alleen een drama voor de biodiversiteit en voor de volkeren van Amazônia. In de Cerrado wordt nog méér gekapt en afgebrand. Tussen 2013 en 2015 verdween in dit unieke gebied 30.000 km, bijna de oppervlakte van België. Vlaanderen, waar de meeste Belgische varkens en kippen gehuisvest zijn, heeft dan ook 750.000 hectare overzee nodig om het nodige veevoer aan te slepen. Dat is meer dan de 700.000 afgesproken hectares voor landbouw in Vlaanderen. Ja, en de meeste soja voor dit veevoer komt uit de Braziliaanse Cerrado. De eeuwige maïsvelden in onze eigen contreien doen de rest. Het is niet toevallig dat Wervel sinds 2009 in het trieste sojaverhaal de Cerradokaart trekt. Verheugend is dat grote organisaties als Greenpeace, WWF, Friends of the Earth Europe en Fern in hun analyse het Cerradodrama beginnen te integreren.

Hoop?

Het maakt me allemaal triest en pessimist. Op zo’n momenten houdt Vaclav Havels onderscheid tussen optimisme en hoop mij gaande. Eén van de eerste activiteiten tijdens deze tournee is in São Paulo spreken op het VEGfest (2) van de Braziliaanse vegetariërs. ‘Vermindering consumptie dierlijke eiwitten en het behoud van de Cerrado’ zijn het thema. De Braziliaanse vegetariërs en veganisten zijn een onderdeel van deze gerechtvaardige hoop. Een waakvlammetje tegen de wanhoop in.http://www.vegfest.com.br/luc-vankrunkelsven.html

“Hoop is ergens voor werken omdat het goed is,

niet alleen omdat het kans van slagen heeft.

Hoop is niet hetzelfde als optimisme,

evenmin de overtuiging dat iets goed zal aflopen,

wel de zekerheid dat iets zinvol is

ongeacht het resultaat.”

Vaclav Havel (1936-2011); Schrijver, Ex-president van Tjechië.

Luc Vankrunkelsven

São Paulo, 29 augustus 2017.

PS: Grappig. Om op internet te geraken, moet ik bij het gastgezin waar ik verblijf paswoord ‘foratemer’ gebruiken. Fora Temer: Temer buiten!

Van verzet gesproken.

(1) http://www.telesurtv.net/english/news/Brazils-Supreme-Court-Rules-in-Favor-of-Indigenous-Claim–20170816-0035.html

(2) http://www.vegfest.com.br/luc-vankrunkelsven.html

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s